مفهوم سوره وآية سوره از « سوره بلد » ( ديوار بلند وگرداگرد شهر ) گرفته شده است ، زيرا هر سوره آياتي را در بر گرفته است وبه آن احاطه دارد ؛ مانند حصار ( سور ) شهر كه خانه‌هايى را در بر گرفته است . برخى آن را به معناى بلنداى شرف ومنزلت رفيع گرفته‌اند ، زيرا بنا بر گفتهء ابن فارس يكى از معاني سوره ، علوّ وارتفاع است و « سار يسور » به معناى غضب نمودن وبرانگيخته شدن از همين مادة است . هر طبقه از ساختمان را نيز سوره مىگويند . أبو الفتوح رازي مىگويد : « بدانكه سوره را معنا منزلت بود از منازل شرف ودليل اين ، قول نابغهء ذبيانى است : ألم تر أنّ اللّه أعطاك سورة * ترى كلّ ملك دونها يتذبذب نمىبينى كه خداوند به تو شرف ومنزلتي رفيع داده است كه هر پادشاهى نزد آن متزلزل مىنمايد » . اضافه مىكند : « باروى شهر را از آن جهت سور خوانند كه بلند ومرتفع باشد » « 1 » . برخى ديگر آن را از « سور » به معناى پاره وباقىماندهء چيزى دانسته‌اند . أبو الفتوح در اين باره مىگويد : « اما آن كه مهموز گويد ، أصل آن از « سؤر الماء » باشد وآن بقيهء آب بود در آبدان وعرب گويد : « أسارت في الإناء » اگر در ظرف چيزى باقي گذارى . از همين‌جاست كه أعشى بنى ثعلبه - شاعر عرب - مىگويد : فبانت وقد أسأرت في الفؤاد * صدعا على نأيها مستطيرا آن زن ، از من جدا شد ودر دل باقي گذارد شكافى عميق بر اثر دورى خود كه هر لحظه در حال گسترش است » « 2 » . بنابراين ، سوره در أصل سؤره بوده ( به معناى پاره‌اى از قرآن ) وبه منظور سهولت در تلفظ ، همزه به واو بدل شده است ، وتمام قاريان متفقا آن را با واو خوانده‌اند ودر هيچ‌يك از موارد نه‌گانه كه در قرآن آمده كسى آن را با همزه قرائت نكرده است . آية ، به معناى علامت است ، زيرا هر آية از قرآن نشانه‌اى بر درستى سخن

--> ( 1 ) الروض الجنان ؛ ج 1 ، مقدمه ، ص 9 . ( 2 ) همان .